پنجشنبه 26 خرداد 1390

اختلالات خواندن

Dyslexia

اختلالات خواندن چیست؟

اختلالات خواندن به شرایطی گفته میشود که فرد در خواندن و یا نوشتن و یا درک مطلب مشکل داشته باشد. این افراد بهره هوشی در حد طبیعی (و گاهی بیش از میانگین جامعه) دارند.

چنین افرادی در موارد زیر ممکن است دچار مشکلاتی باشند:

- خواندن

- نوشتن

- گوش دادن

‏- صحبت کردن

- تمرکز و توجه

‏- محاسبات ریاضی

در آمریکا در حدود 7 تا 25 درصد کودکان در سنین مدرسه دچار انواع مختلفی از اختلالات خواندن هستند. با توجه به عدم انجام بررسی در ایران در این خصوص، اطلاعات دقیقی وجود ندارد، اما بر اساس شواهد موجود، احتمالاً آمار کودکان مبتلا به اختلال خواندن در ایران کمتر از آمار فوق نمیباشد. دیسلکسی یکی از انواع اختلالات خواندن است که فرد مبتلا، در خواندن و یا نوشتن متون دچار مشکلاتی است.

بدیهی است که اصطلاح «اختلالهای خواندن» در مورد کودکانی که مشکلات یادگیری دارند صدق نخواهد کرد، مشکلات یادگیری غالباً نشأت گرفته از ناتوانیهای بینایی، شنوایی، ذهنی، انگیزشی، هیجانی، محیطی، اقتصادی و یا محرومیتهای فرهنگی میباشد.

چه عواملی باعث اختلال خواندن میشود؟

اختلالات خواندن غالباً منشا، ارثی دارند. اما زر بسیاری از اختلالات خواندن، علت آن ها نامشخص میباشد. علاوه بر سابقه خانوادگی که در این بیماری مشاهده میشود، سایر عوامل خطر نیز به شرح زیر هستند:

- وزن کم موقع تولد

‏- استرسهای قبل و پس از تولد

‏- عفونتهای سیستم اعصاب مرکزی

- آسیبهای وارده به سر

شواهد علمیاندکی مبنی بر ارتباط بین تاری دید، اختلالات حرکتی چشم و انحرافات چشم و اختلالات خواندن وجود دارد.

علائم اختلالات خواندن چیست؟

قبل از ورود هر کودک به مدرسه، غالباً والدین او از اختلال خواندن وی مطلع نیستند، اما در هنگام ورود وی به مدرسه ممکن است علائم زیر در وی مشاهده شود:

- اشکال در خواندن و عدم تمایل به خواندن

‏- بد خطی و ضعف در نوشتن

‏- کندی در نوشتن

‏- اشکال در درس ریاضی

‏- اشکال در درک مطلب و مفهوم موضوع

- اشکال در حافظه

‏- اشکال در زبان (مثلاً در دروس شفافی و یا به خاطر آوردن لغات)

والدین بایستی نسبت به این نکته آگاه باشند که کودکان مبتلا به اختلالات خواندن ممکن است به تدریج دچار مشکلات رفتاری و شخصیتی شوند، همچنین اختلال خواندن آن ها ممکن است منجر به بی علاقه کی آن ها نسبت به تکالیف مدرسه شود و در نهایت از کارهای دشوار امتناع ورزند.

اختلالات خواندن ممکن است باعث اضطراب، افسرد کی، پرخاشگری و گوشه گیری از جمله نتایج این پدیده است.

آیا ارتباطی بین چشم ها و اختلالات خواندن وجود دارد؟

بسیاری از معلمان، والدین و اولیای مدرسه ممکن است ناتوانیهای درسی کودک ‏را نشأت گرفته از اختلال بینایی/ چشمیوی بدانند، ولی واقعاً این اختلال ناشی از روند پردازش اطلاعات در مغز است و چشمهای این کودکان با سایر کودکان طبیعی تفاوتی ندارد.

چشم ها مانند یک دوربین عکاسی کار میکند، وقتی چشم «تصویری از محیط» دریافت میکند، از طریق عصب بینایی اطلاعات را به مغز ارسال میکند.

چشمهای شما ادراکی نسبت به آنچه دیده میشوند ندارند، همان طور که دوربین عکاسی نیز چنین شرایطی را دارد. اما ذکر چند نکته در این زمینه بسیار مهم به نظر میرسد:

بسیاری از این کودکان به علت ناتواناییهای درسی ممکن است به اپتومتریست و یا چشم پزشک ارجاع داده شوند و آنان نیز مانند دیگر کودکان اختلال بینایی و چشمیداشته باشند و برای آنان عینک تجویز شود. لذا انتظار بهبودی درسی آنان با تجویز عینک و یا موارد مشابه وجود ندارد.

ممکن است برخی از چشم پزشکان و یا اپتومتریست ها تجویز فیلترها و یا تمرینات بینایی ویژه ای برای این کودکان در نظر بگیرند. انجام این تمرینات و یا تجویز عینک جهت تغییر روند ادراک بینایی کودک است و طبعتً در شرایط انکساری و تیزبینی کودک اثری نخواهد داشت.

آیا درمانی برای اختلالات خواندن وجود دارد؟

درمان اختلال خواندن به تنهایی و توسط یک فرد امکان پذیر نمیباشد. برای بهبود شرایط خواندن، نوشتن و ادراک کودک، همکاری نزدیک آموزگار، والدین، اپتومتریست، شنوایی سنج (ادیولوژیست) و گفتار درمان (کلیدی ترین فرد) ضروری خواهد بود.

هماهنگی این افراد ضامن پیشرفت کودک خواهد بود. فراموش نکنیم عدم توجه به این کودکان با هوش، حتماً مسیر زندگی آنان را در آینده دچار مشکل خواهد کرد.

بیمارستان نور با کمک کادر مجربی از پزشکان فوق تخصصی اطفال و اپتومتریست سعی مینماید تا در شناخت مشکلات یادگیری و رفتاری کودکان به خانواده ها و آموزگاران محترم یاری رساند.

این موضوع شاید تا کنون مورد توجه کمتر کسی قرار گرفته باشد، اما با یک بررسی دقیق و اقدامات درمانی مناسب میتوان از مشکلات جدی این کودکان در آینده جلوگیری کرد.